Жүктілік – денсаулыққа ерекше назарды қажет ететін кезең. Осы ретте, көптеген болашақ аналарды «МӘМС жүйесінде сақтандырылған мәртебесін алу, жарна төлеу қажет пе, қандай медициналық қызметтерді тегін алуға болады» деген сұрақтар мазалайды.
Бұл мәселелер бойынша Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының ресми өкілі Забира Оразалиева түсіндіріп берді.

- Мен жүкті әйелмін және ресми түрде жұмыс істеймін. Маған жарна төлеу керек пе?
- Егер сіз ресми түрде жұмыс істесеңіз, МӘМС-ке жарналар мен аударымдарды жұмыс беруші төлейді. Ай сайын еңбекақыңыздан 2% мөлшерінде жарна ұсталады. Ал, жұмыс беруші өз қаражаты есебінен 3% аударым жасайды. Жүктілік бойынша демалысқа шыққанға дейін бұл міндеттемелер толықтай жұмыс беруші тарапынан

сақталады.

- Мен жүкті әйелмін, еш жерде жұмыс істемеймін, жеке кәсіпкерлігім жоқ. Сақтандыруды қалай аламын?
- Жұмыс істемейтін жүкті әйелдер – мемлекет жарна төлейтін жеңілдік санатына жатады. Ол үшін өзіңіз тіркелген емханаға барып, жүктілік бойынша есепке тұру қажет. Деректер жүйеге енгізілгеннен кейін әйелге «сақтандырылған» мәртебесі беріледі. Яғни, жарнаны өзіңіз төлеудің қажеті жоқ.

- Мен жүкті әйелмін және жеке кәсіпкер ретінде тіркелгенмін. Табысым жоқ, «нөлдік» есеп тапсырамын. Жеңілдік санатына кіремін бе?
- Жеңілдік санатына жұмыс істемейтін жүкті әйел ғана кіреді. Яғни, жүктілік бойынша есепте тұрған, ресми жұмыс істемейтін әрі жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген әйел. Егер, сіз жеке кәсіпкер ретінде тіркелген болсаңыз және қызметіңіз ресми тоқтатылмаса, МӘМС-ке жеке кәсіпкер ретінде жарна төлеуіңіз қажет (2025 жылғы төлем мөлшері – 5 950 теңге).
Жеке кәсіпкерліктің табысы болмауына байланысты «нөлдік» есепті тапсыра бересіз. Бірақ, төлем жүргізу тоқтамайды. Жеңілдік санатына ену үшін жеке кәсіпкерліктің қызметін ресми түрде тоқтату қажет.

- Мен ресми жұмыс істемеймін, бірақ жүкті бола тұра жеңілдік мәртебесінен шығып қалдым. Неліктен?
- Жүйеде міндетті зейнетақы жарналары немесе әлеуметтік аударымдар пайда болған жағдайда жеңілдік мәртебесі алынып тасталуы мүмкін. Бұл- әйелдің табыс алып, «жұмыс істемейтін» санатына сәйкес келмейтінін білдіреді.
Мұндай жағдай көбіне жүкті әйелдердің жеке кәсіпкер ретінде тіркеліп, аударымдар жасауы салдарынан орын алады. Мәртебені қалпына келтіру үшін жеке кәсіпкерліктің қызметін ресми тоқтату қажет.

- Жүкті әйелге МӘМС бойынша сақтандыру қажет пе?
- Иә. Барлық жүкті әйелдер МӘМС жүйесінде сақтандырылған болуы тиіс. Себебі, жүктілік пен босануға қатысты медициналық көмектің басым бөлігі МӘМС аясында көрсетіледі.
Жұмыс істейтін әйелдер – жұмыс берушінің аударымдары есебінен, жеке кәсіпкерлер-өз жарналары есебінен, ал жұмыс істемейтіндер – мемлекет есебінен сақтандырылады.

- Жүкті әйел қашан және қай жерде есепке тұруы керек?
- Әйел тұрғылықты мекенжайы бойынша тіркелген емханада есепке алынады. Егер бұрын басқа емханада қызмет алған болса, қоныс аударуына байланысты жақын аймақтағы емханаға тіркелуі қажет. Жүктілік бойынша медициналық есепке 12 аптаға дейін тұрған жөн.

- Жүкті әйелді есепке кім қояды?
- Есепке алу үшін әйел тіркелген емхананың акушер-гинекологына жүгінеді.  Қабылдау МӘМС аясында жүргізіледі және сақтандырылған мәртебесін талап етеді.
Егер әйел сақтандырылмаған болса, дәрігер жалпы практика немесе акушер қабылдауына жүгінуіне болады. Өйткені, бұл қызметтер ТМККК шеңберінде көрсетіледі.
Есепке тұрғаннан кейін және табыс болмаған жағдайда жүкті әйел жеңілдік санаты бойынша сақтандырылған мәртебесіне ие болады.

- Жүкті әйелге емханада қандай медициналық қызметтер қолжетімді?
- Есепке тұрғаннан кейін әйелдің жағдайы тұрақты бақылауға алынады. Жүктілік кезеңіне сәйкес зертханалық талдаулар, үш кезеңді перинаталдық скрининг аясында УДЗ зерттеулері, қажет болған жағдайда бейінді мамандардың кеңесі жүргізіледі.
Сонымен қатар, әйел денсаулық жағдайына байланысты тәуліктік немесе күндізгі стационарға жолданады. Барлық қызметтер ТМККК және МӘМС аясында көрсетіледі.
«Ана мен бала денсаулығы- денсаулық сақтау жүйесінің ерекше бақылауында. Сол себепті жүктілікті уақытылы есепке қойып, әр триместрде белгіленген тексерулерден өту маңызды. Бұл ана мен баланың денсаулығын қорғауға және асқынулардың алдын алуға көмектеседі», – деп қорытындылады ӘМСҚ өкілі Забира Оразалиева.

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының баспасөз қызметі.

ТОП ВОПРОСОВ БЕРЕМЕННЫХ ПО ОСМС

Беременность требует особого внимания к здоровью. При этом у многих будущих мам возникают вопросы: нужно ли платить взносы, как им получить и сохранить статус в ОСМС, какие медицинские услуги доступны бесплатно.
Разобраться в этом поможет официальный представитель Фонда социального медицинского страхования Забира Оразалиева.

- Я беременна и официально работаю. Нужно ли платить взносы?
- Если вы официально трудоустроены, взносы и отчисления в ОСМС производит работодатель. Ежемесячно от вашей заработной платы удерживается 2% в качестве взносов, а из средств работодателя перечисляются отчисления в размере 3%. До выхода в отпуск по беременности все эти обязательства сохраняются за вашим работодателем.

- Я беременна, нигде не работаю, ИП нет. Как мне получить страховку?
- Неработающие беременные женщины относятся к льготной категории граждан, за которых взносы в ОСМС оплачивает государство. Для этого необходимо встать на учет по беременности в поликлинике по месту прикрепления. После передачи данных в систему женщине присваивается статус «застрахована». То есть самостоятельно оплачивать взносы не нужно.

- Я беременна и зарегистрирована как ИП. Доходов нет, сдаю отчет «по нулям». Вхожу ли я в льготную категорию?
- Льготная категория звучит как «неработающая беременная женщина», то есть это женщины, состоящие на учете по беременности, официально не трудоустроенные и не зарегистрированные как ИП. Если вы являетесь индивидуальным предпринимателем и деятельность не приостановлена официально, необходимо оплачивать взносы на ОСМС в качестве ИП (5 950 тенге в 2025 году).
Даже если вы сдаете «нулевую» декларацию, ИП считается действующим. Чтобы войти в льготную категорию, нужно закрыть или официально приостановить деятельность ИП.

- Почему я утратила льготный статус по беременности, хотя не работаю официально?
- Льготный статус может быть снят, если в системе начинают отражаться обязательные пенсионные взносы и социальные отчисления, которые, по сути, являются платежами от полученного дохода. То есть женщина перестала соответствовать критериям «неработающей».
Возможно, вы зарегистрировались как ИП (такая практика наблюдается среди беременных) и стали производить отчисления. Чтобы восстановить льготный статус, необходимо официально приостановить его деятельность.

- Нужна ли беременной страховка в ОСМС?
- Да. Все беременные должны быть застрахованы в системе ОСМС, так как большая часть медицинской помощи при беременности и родах предоставляется в рамках ОСМС. Работающие женщины застрахованы за счет отчислений и взносов работодателя, индивидуальные предприниматели-за счет собственных взносов, неработающие – за счет государства.
- Где и когда нужно встать на учет по беременности?
- Женщину ставят на учет по беременности в той поликлинике, к которой относится ее адрес проживания. Если беременная ранее обслуживалась в другой организации ПМСП, необходимо будет прикрепиться согласно территориальному признаку.
Встать на медицинский учет нужно до 12 недель беременности.

- Кто может поставить беременную на учет?
- Для постановки на учет женщина обращается к акушеру-гинекологу в поликлинике прикрепления. Прием проводится в рамках ОСМС и требует наличия статуса застрахованной.
Если же пациентка не застрахована, возможно обращение к врачу общей практики или акушерке, чей прием проводится в рамках гарантированного объема бесплатной медицинской помощи.
После постановки на учет и при отсутствии доходов беременная будет затем застрахована по льготной категории.

- Какие медицинские услуги доступны беременной в поликлинике?
- Беременная становится на учет, за ней ведется наблюдение. Согласно срокам беременности проводятся лабораторные анализы, ультразвуковые исследования в рамках трехэтапного пренатального скрининга, консультации профильных врачей при наличии показаний для этого. Может понадобиться направление в дневной или круглосуточный стационар по необходимости.

Все услуги предоставляются в рамках ГОБМП и ОСМС.
«Хочу отметить, что материнство и детство находятся под особым контролем в системе здравоохранения. Поэтому важно вовремя встать на учет и не пропускать все обследования, которые проводятся в каждом триместре. Это позволит предотвратить возможные осложнения и обезопасить здоровье мамы и малыша», – резюмировала представитель ФСМС.

Пресс-служба Фонда социального медицинского страхования.