|
“ЭКСПО – 2017” көрмесі – елдіктің ерен жеңісі. Көрме біздің елімізге ірі инвестиция тартуға мүмкіндік туғызады. Сондай-ақ “ЭКСПО” көрмесін өткізу арқылы Қазақстан «Жасыл экономиканы» дамытуға тікелей септігін тигізетін жаңа технология мен инновация алады.
Н.Назарбаев.
«Болашақ энергиясы» деп аталған әлемдік деңгейдегі шара мемлекетіміздің мығымдылығын, еліміздің еңселілігін, техникалық және технологиялық жетістіктерді, тарихымыз бен салт-дәстүрімізді паш етуде.
Жуырда “Қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіптік одағының Жамбыл облыстық ұйымының Байзақ аудандық комитеті” Филиалының ұйымдастыруымен аудан аумағындағы білім саласының елуге жуық қызметкерлері Астана қаласындағы “ЭКСПО-2017” мамандандырылған көрмесін алғашқылар қатарында тамашалап қайтты. Бас қаланың бітім-болмысына соны серпін әкеліп, әлеуетін әлдендіретін көрмеге жергілікті басылым өкілі ретінде мен де бардым.
Бес күнге жоспарланған жол сапарымызда аудандық филиалдың төрағасы Елнұрбек Ермеков пен есепші-маман Зағипа Абдиеваның ұйымдастырушылық қабілеттеріне тәнті болдық. Тараз қаласындағы темір жол бекетінен облыстық кәсіподақ ұйымының төрайымы Г.Орынбаеваның өзі сәт-сапар тілеп, шығарып салды.
Алдымен №56 бағыттағы “Қызылорда-Көкшетау” жүрдек пойызымен Балқаш көлі, Қарағанды мен Астана қалаларын басып өтіп, Бурабай курорты темір жол бекетіне келіп жеттік. Жол сапарда бізге Талас және Мойынқұм ауданынан елуге тарта білім саласындағы қызметкерлері қосылды. Бекетте “ТаразПрофсоюзТурист” фирмасының екі қоғамдық көлігі күтіп алып, “Жасыл орман” шипажайына бет алды. Шипажайға орналасып, тамақтанып алған соң “Бурабай - Қазақстанның інжу-маржаны” атты бағдарлама аясында Бурабайдың көрікті жерлеріне саяхат жасадық.
Экскурсия жетекшісі Қ.Әлімжанқызы “Хан асуы”, “Бура” тауы, “Жеке батыр”, “Жұмбақ тас”, “Оқ жетпес”, “Абылай хан” мұражайы, “Хан алаңы”, биіктігі отыз жеті метрді құрайтын, сегіз қырлы стелла мен қазақ ауылы туралы көптеген мәліметтер берді. Алпыс төрт мың гектарға созылып жатқан курорт аумағының басым бөлігінде қарағай, жиырма пайызында ақ қайың, қалған бөлігі емен ағаштары көмкерген. Таза ауа, тұмса табиғат, көрікті де көз тартар көріністерге куә боласың. Аталған орындардың әрбіріне қатысты мол мағлұмат алып, естелікке суретке түстік.
Ертесіне “Астана-Бурабай” ақылы транзиттік дәлізі арқылы Астана қаласына бет алдық. Мұнда “Әл-Қуат” қонақ үйіне орналасып болған соң, кешкі Астана келбетімен танысуға шықтық. Елорданың кешкі бейнесі, ондағы қарбалас, қызу тіршілік еріксіз сананы шымшылайды. Елорда символы саналатын “Бәйтерек” монументінде, “Қазанат” атшабарының жанынан орын тепкен этноауылды тамашаладық. Бұл күнгі саяхат та көпшілік көңілінен шығып, қонақ үйге көңілді оралдық.
* * * * *
Жексенбі күні таңертең “ЭКСПО-2017” көрмесіне бет түзедік. Билетімізді көрсетіп, тексеру-бақылау бекетінен өткен соң, жиырма бес гектар аумақты алып жатқан көрмені араладық. Көрмеден көргеніміз бен көкейге түйгеніміз жөнінде кеңінен әңгімелесек. Осы тұрғыда, алдымен көрме тарихына қысқаша шолу жасасақ.
Астанада дүниежүзілік көрме өткізу – Қазақстан үшін үлкен мәртебе болып табылады. Көрме өткізу үшін арнайы салынған, кейін Хрусталь сарайы атауына ие болған 1912 жылы Лондон Гайд-паркінде бірінші Дүниежүзілік көрме өткізілген сәттен бастап 161 жыл өтіпті.
Дүниежүзілік көрмелер өздерінің ауқымы, қоғамдық-саяси және экономикалық маңызы бар оқиғалары бойынша бірегей оқиға болып табылады.
Бүгінгі күнге дейін 63 көрме өткізілгенін ескерсек, “ЭКСПО” жағынан Қазақстан әлі игерілмеген тыңның алдында тұрғандай. 365 күннің шамамен 300 күні бұлтсыз болатын қазақ жерінде күн энергиясын пайдаланудың мүмкіндігі ересен. Электр қуатын өндіретін шикізат қоры шектеле түскен кезде энергияның осындай баламалы көздерін іздеп, қолдану маңызы зор мәселе екенін “ЭКСПО-2017” көрмесі тақырыбы болуы танытып та отырғанын анық аңғаруға болады.
Көрмеге бөлінген жер көлемінің жалпы аумағы 113 гектар болса, оның 25 гектары көрме кешені орналасатын негізгі аумақ, ал, қалғаны болашақ “ЭКСПО-2017” қалашығының инфрақұрылымдық аумақтары болмақ.
“ЭКСПО-2017” көрмесінде әлемнің барлық мемлекеттері өздерінің технологиялық, ғылыми және мәдени жетістіктерін паш етуде. Осы көрме шеңберінде жаһандық дамудың жаңа бағыттары айқындалмақ. Оған барлық құрлықтардың жүздеген мемлекеттерінен миллиондаған адамдар қатысады деп күтілуде. Үлкен бәсекемен өткен бұл байқауда Астана қаласының жеңіске жетуі тегін емес. Біріншіден, бұл біздің Елордамыздың әлемдік ауқымдағы үлкен шараларды өткізе алатындығына берілген сенім. Екіншіден, бұл Қазақстанның әлемдік дәрежеде экономикалық және әлеуметтік жетістіктерінің толық мойындалғандығының куәсі.
Үшіншіден, көрменің жалпы тақырыбы болып таңдалған «Болашақтың энергиясы» атты мәселенің маңыздылығының нәтижесі болса керек. Айта кетер жайт, Астана қаласы өзінің саусақпен санарлықтай шежірелі жылдарында әлемнің талай-талай түйінді мәселелері шешілген орталыққа айналып үлгергендігі. Осылайша, еліміздің бас қаласы – Астанада тарихы үш ғасырға созылып келе жатқан “ЭКСПО-2017” халықаралық көрмесі салтанат құратын аймаққа айналды. Ғалымдардың дерегі бойынша, табиғат қазыналары азайып, жер қойнауындағы мұнай қоры түгесіледі деген болжам бар. Бұл ғаламшар тұрғындарын энергияның балама түрлерін табуға мәжбүр ететіндігі сөзсіз. Меніңше, энергияның балама көздеріне көшу – бүгінгі күннің ең өзекті тақырыбы. Себебі, әлем халқы ғаламдық экология ластануының зардабын шегіп отыр. “ЭКСПО-2017” көрмесі Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы мен Орталық Азияда тұңғыш рет өткізіліп тұрған бірегей шара. “ЭКСПО-2017” ауқымында салынған нысандар болашақта Қазақстанды және оның астанасын ірі халықаралық, көрме және ақпараттық-таныстырылымдық алаң ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Елге шетелдік инвестициялар тартылып, бизнес-туризмнің дамуына жол ашылады. Әсем Астана қарыштап өсіп, бұрынғыдан да өршіл мақсаттарды жүзеге асыруға жаңа серпін алады.
«Болашақ энергиясы» тақырыбына халықаралық көрме өткізу біздің тіршілігіміздегі басты мағынаға ие болатын және біздің өміріміздің қауіпсіздігі мен сапасын арттыруда шешуші рөл атқаратын мәселе туралы ойлануға мәжбүр етеді.
Астана “ЭКСПО-2017” көрмесі бізге біздің денсаулығымыз бен қоршаған орта қауіпсіздігін қамтумен қатар, экономикалық және әлеуметтік дамуды тездетуге қатысты адамзат алдындағы міндеттер мен мәселелерді ескере отырып, қуат тасымалдаушыларына жалпы, жаһандық көзқараспен қарауға көмектеседі. Осы міндеттер мен мәселелердің сәтті шешімін табу көптеген факторларға, оның ішінде біздің әрқайсымыздың жеке қатысуымызға да байланысты болмақ.
* * * * *
“ЭКСПО-2017” халықаралық көрмесіне жалт-жұлт еткен қызық іздеп, тамашалауға емес, өзге елдің озық технологиясымен танысуға келген дұрыс. Өйткені, бір күнде павильондарды түгел аралап шығу мүмкін емес. Бірі бірдей таңғалдыра алмағанымен, көрем, білем деген кісіні қызықтыратын нәрселер көп екен мұнда. Финляндия, Польша, Түркия павильондары ерекше. АҚШ, Жапония, Израиль де бар жақсысымен бөлісуге келіпті. Бірі энергияны үнемдеудің тиімді жолдарын ұсынса, енді бірі адамның қимыл-қозғалысынан, күннен, желден, жерден, судан алынатын энергияны қалай жинау, сақтау және қай салада пайдалануға болатындығын көрсеткен. Поляктар ұсынған “көгілдір көмір” (голубой уголь), финдер ұсынған қалдықсыз технология мен күн батареялары орнатылған өнімдер, ағылшындар ұсынған лампалар ерекше таңғалдырды. Вольфрамның орнына пайдаланылған графин деп аталатын лампа ішіндегі жіңішке, нәзік сымдар жеті жылға дейін қызмет етеді, ірі лампаны да қыздырмайды. Бұдан бөлек ғарыш, құрылыс, өндіріс үшін пайдасы көп сан түрлі жобалар бар. Жапондықтар мен америкалықтардың да бейнероликтері арқылы біраз ақпаратқа қанық болдық.
“ЭКСПО” алаңында төрт ірі халықаралық павильон бар. Мәселен, Франция мемлекеті 1069,1 шаршы метр павильонда «Жасыл өсім бағытындағы энергетикалық бұрылыс» тақырыбында техникалық және технологиялық жетістіктерін көрсетсе, 411,9 шаршы метр аумақты алған Венгрия павильонында «Болашақ энергиясы бізді біріктіреді» тақырыбы ашылып, географиялық, экономикалық ерекшеліктерге негізделген жаңа идеялар таныстырылуда.
Бұдан бөлек Швеция, Швейцария, Латын Америкасы, Австрия, Словакия, Таиланд, Түркия, Әзербайжан, Үндістан, Сингапур, Иордания, Біріккен Араб Әмірліктері елдерін араладық. Абзалы көргіңіз, танысқыңыз келетін елдердің тізімін ойша нақтылап алған дұрыс. Көрме аумағы үлкен болғандықтан, жүріп аяғыңыз да шаршайды, беліңіз де ауырады. Билет құны жұмыс күндері - 4000, ал, сенбі мен жексенбіде - 6000 теңге. Бір билет сол аумаққа бір-ақ рет кіруге жарамды. Қақпадан шығып кетсеңіз, сол билетпен кері кіре алмайсыз. Штрих код бәрін айтып қояды. Көрме аумағында тамақтанатын арнайы орындар бар.
Осы көрмеде ерекше әсерге бөлеген өз еліміздің ұлттық павильоны болғаны жасырын емес. Шар тәріздес сегіз қабатты ғимараттың жалпы аумағы – 26 000 шаршы метрді құрайды екен. Көрмеге келушілер өткен тарихымыздан, салт-дәстүрімізден, ұлттық болмысымыздан сыр шертетін «Қазақстан-Астана» павильонында мұражайды тамашалайды. Алғашқы қабатта қонақтар еліміз Тәуелсіздік алған жылдардан бастап, өсіп-өркендеуі, дамуы, мәдени тұрмыс салты, қонақжайлылығы туралы мағлұматтарға қанығады.
Бұл ғимараттың құрылысына қолданылған шыны, нанокерамика және өзге де материалдар жылдың төрт мезгіліндегі ауа-райының құбылысына төзімді. Шардың жоғары жағында екі жел генераторы және күннен қуат алатын панелдер орналастырылған. Атап айтқанда, бірінші қабатта - ВИП холлы мен Ұлттық Павильон, екінші қабатта - Су Энергиясы, үшінші қабатта - Кинетикалық Энергия, төртінші қабатта - Биомасса Энергиясы, бесінші қабатта - Жел Энергиясы, алтыншы қабатта - Күн Энергиясы, жетінші қабатта - Ғарыш Энергиясы мен Болашақ Энергия мұражайы орналасса, сегізінші қабатта - Болашақ Астана келбетіне сапар шегіп, көңілді қуаныш кернейді.
Аталмыш көрме аясында 93 күнде 3000 шараны өткізу жоспарланғаны белгілі. Мәселен, әр күнге жоспарланған 30 шара әр жастағы көрермендерге арналған. 10 маусым мен 10 қыркүйек аралығында өтетін көрмеге еліміз бен шетелден бес миллионнан астам адам келеді деп жоспарланса, оның 85 пайызы қазақстандықтар, 15 пайызы – шетел азаматтары. Басым көпшілігі ТМД мемлекеттерінен, Еуропадан, АҚШ-тан, Түркия, Қытай елдерінен келуде. Болжам бойынша олардың әрқайсысы көрмені екі немесе одан да көп рет тамашалай алады.
* * * * *
Астана қаласындағы бесінші күніміз де есте қаларлық оқиғаларға толы болды. Бұл күні Елордамен толық танысуға мүмкіндік алдық. Экскурсия жетекшісі Ж.Сыздықова “Астана қаласы - әлем қаласы, болашақ қаласы” тақырыбында саяхат жасатты. Отан қорғаушылар мемориалдық кешені, “Думан” ойын-сауық кешені, мұхитаралын, “Бейбітшілік және келісім сарайы”, “Әзірет Сұлтан” мешіті, Президент Резиденциясы Ақорданы, Қазақстан Республикасы Сенаты мен Парламентін, Министрлер үйін, “Қазақстан” киноконцерт залын, Астана қаласындағы ең үлкен Президент саябағын аралап, “Арқар” көпіріне көтеріліп, Есіл өзенінде жүздік.
Осы экскурсия барысында 1995 жылғы 7 сәуірде Тәжікстан Республикасының Тәжік-ауған учаскесінде Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының сыртқы шекарасын қорғау бойынша үкіметтік тапсырманы орындау кезінде ерлікпен қаза тапқан Қазақстан Республикасы ІІМ Ішкі әскерлерінің 17 жауынгеріне қойылған ескерткіште байзақтық қатардағы жауынгер Далабаев Бауыржан Толқынбекұлын тебірене еске алып, тағзым жасадық.
ТҮЙІН: Осындай әсерге толы, тартымды да қызықты саяхатты ұйымдастырған “Қазақстандық салалық білім және ғылым қызметкерлері кәсіптік одағының Жамбыл облыстық ұйымының Байзақ аудандық комитеті” Филиалының төрағасы Е.Ермековке шын көңілден ризашылығымызды білдіріп, Тараз темір жол бекетіне тоқтаған “Көкшетау-Қызылорда” бағытындағы №55 жүрдек пойыздан жүктерімізді түсіріп, үйімізге оралдық.
М. МАНЕКЕЕВ.
Өз тілшіміз.
Тараз-Бурабай-Астана-Тараз. |
